Gastblog: Gemixte signalen! Is dat dan wel een hoogbegaafd kind?

0
Vandaag laat ik Fanny Cattenstart aan het woord. Fanny heeft een praktijk voor begeleiding, training en advies over hoogbegaafdheid en ontwikkelingsvoorsprong. Zij begeleidt scholen, kinderopvang en ouders want haar motto is: “Het kind is niet stuk, de omgeving moet leren waarnemen en begrijpen.” Volg haar op Facebook als je op de hoogte wilt blijven!

Volgens de maatstaven van de maatschappij ontwikkelen peuters, kleuters en schoolkinderen zich langs bepaalde ontwikkelingslijnen. Er zijn richtlijnen te vinden op allerlei websites van onderwijsadviesbureaus en specialisten. Ook in opleidingen voor SPW, Consultatiebureau-arts, kinderpsycholoog, leerkracht, pedagoog, etc worden de lijnen aangeleerd. Natuurlijk niet heel vast, want elk kind is ten slotte anders.

En als je dan echt anders bent, dan raken de specialisten in de war en proberen ze je toch in een hokje te passen. Je mag blijkbaar niet gewoon zijn wie je bent, je loopt voor, of je loopt achter, je bent emotioneel zwak of sterk. Over die kinderen gaat deze blog. Natuurlijk zijn de hokjes voor geen enkel kind goed maar sommige kinderen zullen hun hele leven niet eens in de buurt van een hokje komen.

Stel je voor!

  • Een baby van 8 maanden wil praten tegen zijn verzorgers, hij heeft echt al iets te zeggen maar zijn mondmotoriek is daar helemaal niet klaar voor. Hij heeft elke dag het onbegrip over zijn eigen lijf, dat er niet gebeurt wat hij probeert aan te sturen. Wat een frustratie. Sommige baby’s huilen veel om deze reden. Zij zijn rijp om te praten qua gedachten maar niet qua lijf;
  • Een peuter van 2 heeft een prachtig kasteel in haar hoofd. Zij wil bouwen maar kan de blokjes echt niet recht op elkaar zetten. Ze probeert het wel maar het lukt gewoon niet. Bij elke poging lijkt ze meer om te stoten dan te bouwen. Haar lijf kan niet uitvoeren wat zij in haar hoofd heeft, wat een frustratie. Zij is rijp om te creëren maar haar lijf wil niet meewerken;
  • Een kleuter van net 4 heeft een mooi kunstwerk gezien met allemaal stroken aan elkaar geplakt tot een kubus. Ze kan precies uitleggen hoe het in elkaar zit, ze begint enthousiast aan het project. Helaas is knippen voor haar een hele opgave. De stroken worden niet recht en ook niet lang genoeg. Op deze manier kan ze haar kunstwerk niet maken. Ook deze kleuter is klaar om te creëren maar ook hier zit het lijf dwars;
  • Een jongen van 6 is heel erg ingesteld op geschiedenis en wil dolgraag oorlogsfilms kijken. Hij kent alle oorlogen uit zijn hoofd, hij kent de leiders, de jaartallen, de veldslagen en het materieel. Bij het kijken van de film vind hij het allemaal wel erg spannend. Emotioneel is hij niet toe aan al die slachtoffers, het geweld en het bloed. Hij wil wel kijken maar hij raakt ook heel erg van slag;
  • Een meisje van 3 heeft kennis over planeten en ons zonnestelsel en stel vragen zoals: ‘Hoe komt het dan dat niet alle planeten even dicht bij de zon zijn?’ Ze raakt zelfs een keer gefascineerd in gesprek met een hoogleraar. In een vreemde omgeving is ze echter best een verlegen teruggetrokken meisje dat bij papa op schoot kruipt. Een echte peuter. Die vragen kwamen vast ook niet van haar zelf zal de omgeving denken.

Frustratie
Het zijn maar enkele voorbeelden van een asynchrone ontwikkeling. Soms is het heel frustrerend voor het kind en soms is er vooral onbegrip van de omgeving. Bij deze asynchrone ontwikkeling komt soms ook nog een ander ZIJN, dan bij regulieren kinderen.

Een sterk gevoelsleven, rechtvaardigheidsgevoel, kritisch denken, perfectionisme en autonomie kunnen er toe leiden dat de omgeving nog meer in de war raakt of heel star gaat reageren. Asynchroon is dan niet altijd wat er speelt hoewel dat wel zo lijkt. Hieronder geef ik een aantal voorbeelden.

Asynchroon en meer

  • Een meisje van 4 vindt best veel dingen spannend, ze heeft een heel rijk gevoelsleven. De wereld overweldigd haar regelmatig. In de klas voelt ze zich vaak onveilig en ze trek zich dan terug. De juf vind haar emotioneel nog niet zo rijp en gaat daarom ook uitdaging en complexe opdrachten uit de weg. Het meisje is echter zeer intelligent. Ze schrijft, leest en rekent al. Ze heeft buitengewone interesses zoals insecten en landen. Ze heeft er behoefte aan serieus genomen te worden. De juf probeert dat door haar te beschermen bij haar emotioneel zwakkere kant. Eigenlijk heeft ze daarbij alleen erkenning nodig van de gevoelens die ze al goed kan benoemen en de ruimte om het veilig te maken voor zichzelf. Verder heeft ze vooral veel uitdaging nodig;
  • Een jongen van 8 gaat lekker mee in de klas, hij scoort goed en maakt meestal pluswerk. Een slimme jongen dus. Toch is er vaak wat aan de hand. Hij is het zo vaak niet eens met de afspraken in de klas, met de voorstellen van de leerkracht, met de taakverdeling bij een project etc. De leerkracht bespreekt een sociale vaardigheidstraining met de ouders.

De ouders zijn perplex. Thuis is deze jongen heel sociaal, hij helpt altijd anderen, haalt lege flessen op voor een goed doel en speelt met allerlei leeftijden in de speeltuin. Zij herkennen hun kind niet in het verhaal van de leerkracht. Deze ouders zijn gewend om kritische gedachten serieus te nemen, ze maken ruimte voor discussie, herzien situaties als er onrecht is, leggen bij maatschappelijk onrecht uit wat je wel en niet zelf kunt aanpakken. Thuis vallen de eigenschappen van deze jongen dus helemaal niet op, ze leiden niet tot botsingen. In de klas wel, anderen zijn niet gewend aan tegenspraak en echte kritische gedachten.

Een verkeerde inschatting dus op basis van gedrag. Als de leerkracht in gesprek gaat met het kind en echt luistert naar zijn inbreng, kan ook zij leren omgaan met deze nuttige eigenschappen!

Onbegrip
En zo zijn er nog veel meer voorbeelden. Onbegrip doet deze kinderen verstarren, ze krijgen hierdoor keer op keer een afwijzing te verwerken. Het is duidelijk, wie ze zijn, dat is niet wie ze moeten zijn. Schadelijk voor het zelfbeeld dus. Veel ouders willen dit voorkomen en eigenlijk is dat onmogelijk. De wereld zit vol met onbegrip en mensen die deze kennis nog niet hebben.

Wel is het heel verstandig een flinke vinger aan de pols te houden op school. Vraag gewoon om een maandelijks gesprek. En ook is uitleg aan je kind geen overbodige luxe. Geef aan bij het kind dat er veel mensen zijn die hem of haar niet goed kunnen begrijpen. Ze moeten leren dat de signalen iets zeggen over de zender en de situatie en niet over hen.

Tip voor professionals

  1. Neem het kind altijd serieus, het huilt niet voor niets, het is niet zomaar boos;
  2. Kijk verder dan gedrag, het is een gevolg geen behoefte. Vraag jezelf dus af ‘Is dat dan echt wel zo?’;
  3. Bespreek situaties met de ouders, zij kunnen vaak ontbrekende informatie geven;
  4. Last but not least, praat met het kind!!!! Alle antwoorden zijn er al.

Tips voor ouders

  1. Neem je kind serieus en probeer het te laten vertellen wat er buitenshuis gebeurd;
  2. Maak een gedachtendoos voor negatieve moment van de dag (die stop je voor het slapen in doos), dit helpt ook bij het vertellen;
  3. Leg je kind uit hoe hij/zij werkt en hoe de wereld reageert en waarom. De signalen zeggen iets over de zender, dus trek geen conclusie over wie het fout doet, maar vraag je af ‘Is dat dan echt wel zo?’;
  4. Geef bij je kind aan dat je je vaak moet aanpassen en dat dat niet erg is, als je er niet bij denkt dat jij het fout doet, zij doen het gewoon anders.
  5. Vertel ook verhalen van jezelf en hoe jij niet altijd past en hoe je daarmee om gaat;
  6. Blijf zeggen dat je kind goed is zoals ie is.

Fanny Cattenstart
www.gripoptalent.nl

Meer lezen? Vergelijkbare artikelen!
Dorien Kok schreef over signalering van hoogbegaafdheid en over leerproblemen bij hoogbegaafde kinderen.

Laat een antwoord achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.